Athugasemd um kosningalg

rni Sigurjnsson

 

Um lei og g akka fyrir athyglisvera grein Vilhjlms orsteinssonar, sem birtist Morgunblainu 15. janar sastliinn og fjallar um fyrirkomulag alingiskosninga slandi, vil g leggja eftirfarandi til mla.

 

Alingi er vanhft mlinu

Vita er a nverandi kosningalg mismuna landsmnnum herfilega eftir bsetu, og er tpast lri landinu nema a takmrkuu leyti mean svo er statt. En s meginvandi tengist breytingu essum lgum a eir alingismenn sem kosnir eru eftir rangltu lgunum eiga a breyta eim a eir su manna sst til ess fallnir einmitt vegna ess a eir voru kosnir eftir ngildandi lgum. Alingi er eli mlsins samkvmt vanhft til a breyta kosningalgunum.

Vandinn vi a breyta lgunum birtist v a a lengsta sem ingmenn hafa gengi jafnrttistt er a breyta eim annig a sem minnst s halla stjrnmlaflokkana me tilliti til atkvavgis og a mealtali; en engin viunandi lausn hefur fengist eim vanda a lgin mismuna egnunum eftir bsetu. Flokkarnir hafa annig frna jarhagsmunum fyrir eiginhagsmuni sna. essar astur birtast v a egar rtt er um breytingar kosningalgum fara menn alltaf a reikna t hvernig rkjandi stjrnmlaflokkar hefu komi t r sustu kosningum ef tilteknar breytingar hefu egar veri gildi. Aeins ef breytt lg hefu leitt af sr nokkurn veginn breyttan ingstyrk telja menn breytingatillguna rttlta! En sannleikurinn er auvita s a a skiptir alls engu mli hvernig flokkarnir koma t r kosningunum mean r gefa rtta mynd af vilja kjsenda.

grein Vilhjlms kemur fram a srkrfur einstakra ingmanna uru ess valdandi a lgin fr 1987 uru enn vitlausari en au hefu urft a vera, og er a hmark dellunnar fr hendi lggjafans og snir hvernig ingi er dmt til a bera hagsmuni jarinnar fyrir bor essu mikilvga mli.

egar hagsmunir flokkanna stangast vi hagsmuni jarinnar vera flokkarnir a vkja. Ekki jin.

 

kosningalgunum felst fgakenndur byggakvti

Ljst er a gera arf rttkar breytingar kosningalgunum og ahyllist Vilhjlmur orsteinsson hugmynd a landi s gert a einu kjrdmi, og kann a a vera g lausn, enda eru kjrdmi landinu arflega mrg. Einnig mtti hugsa sr a fjldi ingmanna vri frur a horf sem rtt speglar bafjlda hvers kjrdmis (40% ingmanna fr Reykjavk ef ar ba 40% landsmanna o.s.frv.). Mtti framkvma sjlfvirka leirttingu atkvavgi me v a thluta hverju kjrdmi ingstum hlutfalli vi fjlda kosningabrra ba skmmu fyrir hverjar ingkosningar. Svo einfalt getur a n veri: allir kjsendur me jafnan rtt. Ea arf eitthva a refsa mnnum srstaklega fyrir a ba Garabnum?

Nverandi kjrdmaskipulag felur sr byggakvta og vilji menn anna bor hafa kvta alingiskosningum m spyrja hvort arir kvtar su ekki arfari en byggakvtinn, svo sem stttakvti (viss fjldi ingmanna fyrir hverja sttt), kvti fyrir atvinnugreinar, aldursflokkakvti ea kynjakvti. En stareyndin er essi: slkir kvtar hljta alltaf a vera hpnir, enda er kjsendum treystandi til a kjsa sr fulltra r rum t.d. kvenna, inrekenda og skumanna eftir v sem eir sj stu til; og vri ekki til bta a binda slkt lg fremur en byggakvtann.

Mean ekki er bundi lg a hafa skuli t.d. 10 tgerarmenn, 32 konur og 3 ba af Slvallagtunni alingi, hnga heldur engin haldbr rk a v a hafa skuli t.d. 6 Vestfiringa alingi n tillits til hvort ar ba margir ea fir, enda m minna a alingi a setja allri jinni lg og ekki gta hagsmuna einstakra hraa srstaklega umfram nnur.

undanfrnum ratugum hefur rangltt kosningafyrirkomulag reynst jinni drt ann htt a a hefur stula a hentugum fjrfestingum. ingi hefur a strum hluta veri srhagsmunaing fremur en jing og er n ml til komi a sla um og gera a a jingi a nju.

jaratkvi er lausnin

rttlti ngildandi kosningalaga er hrplegt. Htt er vi a bum Vestfjrum, Vesturlandi ea Norurlandi vestra tti srt broti ef a yrfti fjra af eim mti hverju atkvi Njlsgtunni vi alingiskosningar, en slkt er misrtti sem ttblisflk br n vi, ar sem verst gegnir. Ef styrkja arf bygg einhvers staar landinu hltur a mega gera a n ess a beita eirri ofstopakenndu afer a skera atkvavgi tugsunda manna eins og n er gert.

 

Niurstur mnar eru essar:

(1) Nverandi kosningaskipulag felur sr byggakvta, sem er engu rttltari en arir kvtar vi ingkosningar.

(2) Ngildandi skipulag er svo rttltt gagnvart ttbliskjrdmum a vi a verur ekki una og er varla hgt a tala um lri landinu nema takmrkuum skilningi mean a stendur breytt.

(3) Alingi er ekki heppilegur aili til a breyta kosningafyrirkomulaginu vegna eirra hagsmuna sem ingmenn og stjrnmlaflokkar hafa og stangast vi jarhagsmuni. etta ml verur a leysa me jaratkvi.

 

Me kk fyrir birtinguna.